Strona główna

O głównej przyczynie rozwoju ludzkości

Książka Henry G. Weavera "Główne przyczyny rozwoju ludzkości" od chwili, gdy się ukazała - to jest pół wieku temu - stała się fundamentem myśli "wolnościowej". Wymieniana jest dzisiaj, obok "Human action" Ludwika von Misesa, "Prawa" Frederica Bastiata czy prac Murraya Rothbarda, jako kanon wolnościowo zorientowanej literatury społeczno - politycznej. Mimo upływu lat, nie tylko nie straciła na aktualności, lecz wręcz stała się wyzwaniem wobec wszystkich tych nurtów, które w imię źle pojętego postępu, dla iluzorycznego "dobra ludzkości" próbują zerwać z tradycyjnymi wartościami: wolnością, własnością, odpowiedzialnością, wiarą czy praworządnością.

Autor był Amerykaninem, urodził się w 1889 roku w miasteczku Eaton, w stanie Georgia. Po ukończeniu wyższych studiów technicznych w Georgia Tech w 1921 roku, przez wiele lat pracował w przemyśle samochodowym, dochodząc do wysokiego stanowiska w gigancie automobilowym, General Motors, gdzie zajmował się działalnością marketingową a także tym, co dzisiaj nazywamy PR czyli public relations. Równocześnie z pracą w przemyśle, Weaver prowadził badania nad zachowaniem się ludzi i historią psychologii. Spisane w niniejszej książce dzieje postępu są ich owocem. Książka stała się ogromnym sukcesem wydawniczym, autor miał w planach następne pozycje, niestety przedwczesna śmiera w 1949 roku uniemożliwiła ich realizację.

"Główne przyczyny rozwoju ludzkości" są pierwszą pozycją nowej serii wydawniczej, zwanej Klubem Książki Konserwatywnej. Pod tym szyldem kalifornijska Fundacja "Pro Publico Bono" oraz wydawnictwo Fijorr Publishing wydawać będzie najbardziej znaczące pozycje światowego liberalizmu, libertarianizmu, konserwatyzmu i nurtów pokrewnych. Klub Książki Konserwatywnej, jak zapowiadają jego promotorzy, chce być przeciwwagą wobec dominującego wciąż w ekonomii - marksizmu i jego unowoczesnionej wersji - keynesizmu.

Książka Henryka Grady Weavera jest pracą o wybitnych walorach intelektualnych, edukacyjnych i poznawczych. Napisana przy tym została w sposób prosty, wartki, czyta się ją jak prawdziwie sensacyjny dokument.

Autor analizuje działalność człowieka od czasów najdawniejszych, starając się udzielić odpowiedzi na wciąż aktualne pytanie: dlaczego jedne kraje czy narody stały się ekonomicznymi potęgami, inne zaś - mimo posiadania równie żyznej ziemi czy bogatych zasobów naturalnych - tkwią w nędzy i zacofaniu? Jakie cechy systemowe, jakie wartości przyczyniały się do rozwoju ludzkości, a jakie doprowadzały do jej upadku?

"(…) Przez sześćdziesiąt wieków - zaczyna swoje rozważania Weaver - naszą planetę zamieszkiwali ludzie niewiele różniący się od nas. Ich chęć do życia była równie mocna jak nasza. Ich siła fizyczna co najmniej dorównywała sile współczesnych ludzi, zaś wielu mężczyzn i wiele kobiet spośród nich cechował wysoki poziom inteligencji. Mimo to, przez całe stulecia ludzkość głodowała. Starożytni Asyryjczycy, Persowie, Egipcjanie i Grecy byli inteligentnymi narodami, ale pomimo całej swej inteligencji i żyznej ziemi, nigdy nie byli w stanie zapewnić sobie dostatecznej ilości pożywienia. (…) Upadkowi Cesarstwa Rzymskiego towarzyszyła plaga głodu. Francuzi umierali z głodu, gdy Tomasz Jefferson był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Aż do lat czterdziestych XIX wieku przymierali głodem Irlandczycy; i nikt się temu specjalnie nie dziwił, ponieważ w Starym Świecie głód był raczej zasadą, niż wyjątkiem.(…) I oto nagle, w pewnym zakątku naszej planety ludzie jedzą na tyle obficie, że męczarnie głodu odchodzą w niepamięć".

Jak łatwo się domyśleć, tym zakątkiem obfitości stały się Stany Zjednoczone, "ojczyzna wolnych ludzi", bowiem właśnie w wolności, poszanowaniu własności, praw ludzkich i boskich upatruje Weaver źródeł bezprecedensowego sukcesu Ameryki. Książka jest peanem na rzecz Stanów Zjednoczonych, nie jest to jednak jedyny jej walor. Równie wiele uwagi poświęca autor analizie przyczyn, które doprowadziły do upadku potężnych niegdyś cywilizacji: Rzymu, judejskiej, Bizancjum, a zwłaszcza najdłużej trwającego okresu prosperity, jakim było osiem wieków dominacji arabskiej, cywilizacji Saracenów, rzucając mimochodem światło na korzenie historyczne wydarzeń z 11 września 2001. W przeciwieństwie do głównego nurtu literatury libertariańskiej (Ayn Rand, Tannenhillowie i in.) Weaver niezwykle wysoko ocenia rolę wiary i religii oraz ich pozytywny wpływ na rozwój ludzkości. Wskazując także, do czego doprowadza fałszywie pojęta duchowość oraz wykorzystywanie transcendecji do niecnych celów. Oto co na ten temat pisze we wstępie;

"(…) Każda czynność człowieka jest poprzedzona decyzją o jej wykonaniu, decyzją opartą na wierze. Nikt nie może nawet myśleć bez głęboko zakorzenionej wiary w istnienie własne oraz istnienie ostatecznego kryterium dobra we wszechświecie. (…) Jeśli wiara jest błędna, wynik będzie inny od oczekiwanego. Lecz pozostaje faktem, że każde ludzkie działanie wypływa z chęci osiągnięcia czegoś, co człowiek uważa za dobre, albo z chęci uniknięcia czegoś, co uważa za złe i niepożądane.(…) Przeto rolę zasadniczej kontroli nad energiami jakiejkolwiek grupy ludzi pełni panująca wśród nich wiara religijna".

W swojej analizie przyczyn rozwoju i upadku narodów nie omawia wprawdzie dziejów Polski, ale analizując znaczenie czynników wpływających na postęp (czy cofanie się) cywilizacji udziela nam pośrednio odpowiedzi na pytanie, dlaczego tak niepomyślnie potoczyły się niegdyś losy naszego kraju. Daje też wskazanie na przyszłość; co należy uczynić, aby podły los ludzi zniewolonych, pozbawionych dostatku i wolności nie dotknął nas, Polaków ponownie. I właśnie w tym przesłaniu upatruję g3ównych korzyści, jakie z lektury książki Weavera odnieść może polski czytelnik.

Jan Bereta


Henryk G. Weaver - O głównej przyczynie rozwoju ludzkości, Fijorr Publishing przy współpracy z PAFERE "Pro Publico Bono" 2001





Webmaster
Copyright 2001, Paweł Sztąberek





Wśród autorów tekstów
m.in.:

Ludwig von Mises
O.Robert Sirico
Lawrence W. Reed
Doug Bandow
Walter Block
Donald K. Jonas
Burtom Folsom
Alan Levite
Paul A. Cleveland
Hans F. Sennholz
Albert J. Nock
Dwight R. Lee
Michael Novak

ooooooooooooooooooooooooi
Przyślij recenzję