Spis treści

Content

Ethical Foundations
of Economy

Young People's Forum

oooooooooooooooooooooooi
Strona Główna
3128 Pacific Coast Highway, or P. O. Box 1475 Torrance, California 90505


Biurokratyczny garb niszczy polską przedsiębiorczość

Rozmowa z Andrzejem Sadowskim, wiceprezydentem założonego
w roku 1989 Centrum im. Adama Smitha w Warszawie

Andrzej Sadowski Jan M. Małek: W Polsce ma teraz miejsce upaństwawianie przedsiębiorstw, które nie tak dawno stały się prywatnymi. Jak to upaństwawianie jest możliwe i jak się ono odbywa?

Andrzej Sadowski*: W Polsce jest możliwa renacjonalizacja bo nie ma jej zakazu w Konstytucji RP. Bezskutecznie zabiegali o odpowiedni w niej artykuł eksperci Centrum im. Adama Smitha w sejmowej komisji konstytucyjnej. Dlatego też może legalnie mieć miejsce renacjonalizacja rynkowa, która się cały czas zresztą odbywa. Polega to na tym, ze różne agencje rządowe i fundusze kupują m.in. na giełdzie akcje prywatnych przedsiębiorstw, lub niedawno sprywatyzowanych. Przedsiębiorstwa te czasami nie wiedzą, że państwo (znów) już rynkowo posiadło ich pakiet, czasami znaczący. Pojęcia "renacjonalizacja" używam tu w szerszym znaczeniu, ze względu na wywoływane skutki i intencje rządzących. Jeżeli za pomocą pieniędzy podatników kontroluje się całe branże gospodarki, oraz dokonywuje się non-stop ingerencji polegających na podtrzymywaniu zarówno państwowych, jak i prywatnych przedsiębiorstw, łącznie z tymi, które zostały sprywatyzowane po upadku PRLu to ma to znamiona procesów re- i nacjonalizacyjnych. Np. Agencja Rozwoju Przemysłu wypuszcza papiery dłużne na kilkaset milionów złotych dla wielokrotnie zbankrutowanych przedsiębiorstw. Papiery te dostają banki, aby pokryć straty wynikające z dotychczasowego ich finansowania. Formalnie nie jest to renacjonalizacja, ale ma wszelkie jej znamiona i tak powinna być postrzegana. Ten proces jest ciągły. Gdy odważono się na użycie słowa renacjonalizacja spotkało się to z aplauzem zdesperowanych załóg bankrutujących przedsiębiorstw i części elity politycznej. Tak było po bankructwie fabryki samochodów Daewoo-FSO i Stoczni Szczecińskiej, będącymi firmami prywatnymi.

JMM: Jaka jest różnica pomiędzy okresem przełomu lat 80 i 90.tych, a dniem dzisiejszym?

AS: Obecnie przedsiębiorczość jest systemowo prześladowana. Zablokowanie prywatnej przedsiębiorczości powoduje, ze jak bankrutuje duża firma, taka jak stocznia, to ludzie z niej nie mają gdzie szukać pracy. Na początku lat 90-tych było inaczej. Kilka milionów osób straciło pracę w upadającym sektorze publicznym, ale znalazło ją w nowo powstającym prywatnym i dlatego do 1998 roku bezrobocie sukcesywnie malało, aż do ówczesnego poziomu poniżej 10 %.

JMM: Czy ostatni program antykryzysowy rządu RP jest w stanie zatrzymać ten bieg rzeczy?

AS: Z trwogą stwierdzamy po tych ostatnich prezentacjach, że ani rządzący, ani opozycja, nie mają jakiegokolwiek programu, który realnie odwróciłby pogarszającą się sytuację w Polsce. Kryzys instytucji państwa już mamy. Np. w wyniku niewydolności instytucji wymiaru sprawiedliwości przedawniają się największe afery kryminalne, które "czekają" na rozpatrzenie latami w sądach. System, coraz dalszy od rynku ale też i demokracji, jest niewydolny, a miarą tego jest poziom bezrobocia, który niedługo może przekroczyć 20 %. Obecne programy rządowe i propozycje opozycji w żadnej mierze nie odmienią teraźniejszego stanu rzeczy na lepsze, bo nie potrafią zidentyfikować źródła sukcesu gospodarczego, jakim jest przedsiębiorczość i praca własnych obywateli.

JMM: Jaka jest propozycja Centrum im. Adama Smitha?

AS: Nie ma przeszkód w przywróceniu Ustawy o podejmowaniu działalności gospodarczej z 1988 roku. Należałoby więc ją przywrócić. Restytucja tej konstytucji polskiej wolnej przedsiębiorczości oznaczałaby likwidację biurokratycznego garbu, który przytłacza i niszczy przedsiębiorców. Brakuje tylko woli politycznej zarówno rządu jak i opozycji, aby powrócić do źródeł polskiego sukcesu gospodarczego.
Konieczna jest jak najszybsza zmiana ustroju podatkowego, a tak naprawdę to zmiana systemu finansów publicznych. Bez tych zmian kolejne propozycje reform będą miały charakter trzeciorzędny i nieadekwatny do powagi sytuacji w Polsce.

JMM: Dziękuję za wyjaśnienia.

Rozmawiał Jan Michał Małek
(wywiad przeprowadzony 17 lipca 2002)

Andrzej Sadowski - ur. 1963, jeden z założycieli na Uniwersytecie Warszawskim Zespołu Badań nad Myślą Konserwatywną i Liberalną (1984), jeden z inicjatorów i członek redakcji drugoobiegowego pisma politycznego "Dodruk" (1986), jeden z inicjatorów i członek Zarządu Towarzystwa Gospodarczego w Warszawie (1986), jeden z założycieli wraz z Mirosławem Dzielskim Akcji Gospodarczej (skupiającą opozycje rynkową w końcu lat 80-tych) i członek jej Zarządu (1988), jeden z założycieli RPR, UPR i KL-D, jeden z fundatorów i wiceprezydent Centrum im. Adama Smitha - Fundacji Akcji Gospodarczej (1989),
Jeden z założycieli (1996) i członek Zarządu Transparency International-Polska.


Address of the Foundation
3128 Pacific Coast Highway, or P. O. Box 1475
Torrance, California 90505
Fax: 310-544-4423
E-mail: pafere@cox.net