kapitalizm - serwis zwolennikow wolnego rynku

Strona główna




Argumenty moralne i polityczne przeciwko socjalizmowi

Multibook.pl Analizując socjalizm należy zwrócić uwagę nie tylko na zjawiska ekonomiczne, ale również inne aspekty. Wprowadzenie socjalizmu miało być nie tylko zmianą mechanizmu alokacji zasobów, ale przede wszystkim rewolucją stosunków społecznych. Rewolucja komunistyczna miała zmienić ogół społeczeństwa na nie spotykaną dotąd skalę. W miejsce klasowego społeczeństwa kapitalistycznego miało pojawić się nowe, bezklasowe, oferujące bogatsze formy życia i zapewniające swym członkom wszechstronny rozwój. Socjalizm oznaczał całkowitą zmianę mentalności człowieka. Przejawiało się to m.in. w tworzeniu wspomnianego wcześniej Nowego Socjalistycznego Człowieka, przy zastosowaniu szerokiego wachlarza metod z zakresu inżynierii społecznej. Ekonomiści austriaccy odnoszą się sceptycznie do tego typu praktyk, nawet abstrahując od faktu, iż socjalizm jest nieefektywny ekonomicznie, Austriacy są po prostu zwolennikami wolności. "Nie-austrackie jest przekonanie, że w imię wzrostu można poświęcić własność prywatną. Wyobraźmy sobie, że ekonomiści doszli do wniosku, iż brak poczucia bezpieczeństwa i utrata oszczędności spowodowane przez łagodną inflację mobilizują ludzi do cięższej pracy, której efektem jest wyższy wzrost gospodarczy. Dla ekonomisty ze >>szkoły bogactwa<< będzie jasne, że należy taką politykę prowadzić. (...) Takie poglądy są przedstawicielom szkoły austriackiej obce". Jeden z głównych postulatów socjalistów, jakim jest równość ekonomiczna, pociąga za sobą szereg działań, które są sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości cywilizowanego człowieka: "Planowanie w celu zrównania standardów życia oznacza, że różne żądania muszą być uporządkowane według ich wartości, a więc niektórym musi być przyznane pierwszeństwo nad innymi. Te ostatnie muszą natomiast czekać na swoją kolej, mimo, iż ci, których interesy zostały w ten sposób odsunięte na bok, mogą być przekonani nie tylko o wyższości swych praw, ale także o tym, że byliby w stanie osiągnąć swój cel szybciej gdyby tylko mieli swobodę działania za pomocą swoich sposobów. Nie istnieje podstawa, która pozwalałaby nam rozstrzygnąć, czy żądania biednego rumuńskiego chłopa są mniej czy bardziej naglące niż żądania jeszcze biedniejszego Albańczyka". Poważnym ciosem zadanym przez Austriaków filozofii socjalizmu było obarczenie go winą za działanie Trzeciej Rzeszy. Mises twierdził, iż ekonomiści, którzy popierają fałszywe wierzenia socjalizmu często nie potrafią odrzucić doktryn nazistowskich. Nazizm, twierdzi Mises, był logicznym zastosowaniem doktryn socjalistycznych do szczególnych warunków stosunkowo zaludnionych Niemiec. "Plan nazistów był bardziej wszechstronny i dlatego bardziej niebezpieczny niż plan marksistów. Miał na celu zniesienie leseferyzmu nie tylko w produkcji dóbr materialnych, lecz w nie mniejszym stopniu w produkcji ludzi. Führer był nie tylko wielkim menedżerem całego przemysłu; był także nadrzędnym zarządcą farm hodowlanych, które miały wychowywać lepszych ludzi i eliminować gorsze gatunki. Imponujący plan eugeniki miał zostać wprowadzony w życie zgodnie z zasadami "naukowymi".

W swoich pracach ekonomiści ze szkoły austriackiej wielokrotnie podkreślali nieludzki charakter socjalizmu, systemu, w którym człowiek jest tylko częścią planu ustalonego przez totalitarne państwo, grupę rządzących sprawującą kontrolę nad wszelkimi ludzkimi dążeniami: "W ujęciu Hayeka nie da się pogodzić wolności z centralnym planowaniem całej działalności ekonomicznej społeczeństwa. Im więcej państwo planuje, tym mniejsze pole działania pozostaje dla jednostek, które stają się w ten sposób narzędziem w rękach planisty". W swojej analizie twórczości Hayeka, Krzysztof Kostro przedstawia charakterystykę Drogi do zniewolenia jako dzieła będącego etyczną oceną socjalizmu, przeprowadzoną na podstawie analiz rozwiązań instytucjonalnych oraz obserwowanych mechanizmów społeczno-ekonomicznych, jakie towarzyszą nowemu ustrojowi. Wniosek jest taki, że socjalizm nieuchronnie doprowadzi do całkowitego zniewolenia jednostki. Planowanie gospodarcze pociągnie za sobą konieczność centralnego ustalania hierarchii celów i wartości, cele i zamiary jednostki będą podrzędne w stosunku do zamiarów ogółu wyrażonych w planie centralnym. Ludzkie działanie nie jest w socjalizmie nastawione na realizację celów jednostki, zabezpieczenie jej bytu w nie dającej się przewidzieć przyszłości, lecz na wywarcie korzystnego dla nas wpływu na panującą niepodzielnie władzę. To własność prywatna jest gwarantem wolności wszystkich obywateli a nie, jak twierdzą socjaliści, przyczyną ich zniewolenia: "Nasze pokolenie zapomniało, że system prywatnej własności jest najważniejszą gwarancją wolności nie tylko dla posiadaczy własności, lecz w prawie równym stopniu dla tych, którzy jej nie posiadają. Tylko dzięki temu, że kontrola środków produkcji jest podzielona między wielu niezależnie działających ludzi i nikt nie ma nad nimi pełnej władzy, my jako jednostki możemy decydować o sobie. Gdyby wszystkie środki produkcji złożono w jednych rękach to bez względu na to, kto sprawowałby taką kontrolę, czy byłoby to nominalnie >>społeczeństwo<< jako całość, czy też dyktator, miałby on nad nami pełną władzę". Hayek stwierdza, że właśnie to rozproszenie własności między wiele jednostek oraz konkurencja pomiędzy kapitalistami sprawia, że nasze wynagrodzenie zależy od umiejętności czy nawet szczęścia, nie zaś od czyjejś autorytarnej decyzji.

Jacek Kacperski
(23 luty 2009)

(Powyższy tekst jest fragmentem pracy magisterskiej “Szkoła austriacka wobec socjalizmu”, wydanej w formie książkowej przez Wydawnictwo PROHIBITA. Praca ta zdobyła pierwsze miejsce w ubiegłorocznej edycji konkursu Magister PAFERE. Książkę nabyć można na www.multibook.pl. Cały zysk ze sprzedaży książki przeznaczony jest na wsparcie Fundacji PAFERE) )

Skomentuj ten artykuł
(wpisując jego tytuł w temat)



Umieść poniższe bannery na swojej stronie WWW










Webmaster
Copyright 2001, Paweł Sztąberek




Spis Autorów

Komentarz tygodnia

Książki
polecane

Czytelnicy
piszą

1 2 3 4
oooooooooooooooooooooooi
Subskrypcja
Jeśli chcesz być powiadamiany o nowościach na "SP" wpisz swój adres e-mail


Powiadom znajomego o "SP" wpisując jego adres e-mail

ooooooooooooooooooooooooi
Przyślij swoją opinię